15.04.2021, 15:25

Bağımsız Bosna Hersek'in koruyucusu: Bosna Hersek Cumhuriyeti Ordusu

Bosna Hersek’te ülkenin savaş dönemindeki müdafaası için kurulan Bosna Hersek Cumhuriyeti Ordusu’nun 29. kuruluş yıl dönümünü kutlanıyor.  

90’lı yıllarda “Türklerden intikam almak” için yola çıkan katillerin Bosnalı Müslümanları imha etme planları, vatanını ve halkını savunmak için bir araya gelen Bosnalılar tarafından kurulan Bosna Hersek Cumhuriyeti Ordusu (ARBiH) tarafından bertaraf edilmişti.

Silah ve mühimmat noksanlığına rağmen Müslümanları Avrupa’dan atmaya yönelik çirkin planları bir kez daha boşa çıkaran Bosna Hersek Cumhuriyeti Ordusu, o dönem Avrupa’nın dördüncü büyük dördüncü büyük ordusu olarak görülen Yugoslavya Halk Ordusu (JNA) ve doğrudan desteklediği Bosnalı Sırp kuvvetlerini dünyanın gözleri önünde küçük düşürmüştü.

Bosna’da savaşın başlamasının ardından Bölgesel Savunma Birlikleri ve gönüllüler tarafından 15 Nisan 1992’de kurulan Bosna Hersek Cumhuriyeti Ordusu, başlangıçta yaklaşık 20 bin kişiden oluşuyordu. Yeni kurulan ordunun ilk Genelkurmay Başkanı General Sefer Haliloviç olmuş, yardımcıları ise Bosna müdafaasının çok milletli ve çok kültürlü yapısını temsilen Bosnalı Sırp General Yovan Divyak (Jovan Divjak) ve Bosnalı Hırvat General Styepan Şiber (Stjepan Šiber) olmuştu.

Rahmetli Aliya İzetbegoviç’in “Yüce Allah’a yemin olsun ki köle olmayacağız” sloganıyla hareket eden Bosna Hersek Ordusu, uluslararası toplumun uyguladığı haksız silah ambargosu nedeniyle el yapımı ve ilkel silahlarla mücadele etmek zorunda kaldı. Halkın içerisinden çıkan ordu, dönemin en modern silahlarıyla mücehhez olan ve hem Sırbistan hem de Karadağ üzerinden lojistik destek alan Sırp kuvvetlerine karşı beklenmedik zaferler elde etti ve dünya genelinde sempati kazandı.

"Avrupa'ya gittiğimde başım öne eğik yürümüyorum" 

Bosnalı Sırp kuvvetlerinin savaş hukukuna riayet etmemesine ve ülke genelinde gerçekleştirdiği soykırım, katliam ve vandalizme rağmen çoğunluğunu Müslümanların teşkil ettiği Bosna Hersek askerleri, kadın ve çocuklara dokunmamış, yaşadıkları tüm vahşete rağmen insani değerleri muhafaza etmişlerdi.

Rahmetli Aliya İzetbegoviç birçok vesileyle askerlerini savaş hukukuna riayete özen göstermeye davet etmiş, bunu ihlal eden askerlerin cezalandırılmasını sağlamıştı. Konuya ilişkin bir açıklamasında İzetbegoviç, “Avrupa’ya seyahat ettiğimde asla başım öne eğik yürümüyorum. Çünkü biz kadın, çocuk ve yaşlıları öldürmedik. Tek bir ibadethaneyi yakıp yıkmadık” demişti.

Bosna ordusunun en başarılı komutanları arasında sayılan, savaşın sonlarına doğru, henüz 30 yaşındayken ölen İzet Naniç, “Bizleri katlettiler, kadın ve çocuklarımızı öldürdüler, camilermizi yaktılar. Fakat biz kadın ve çocukları öldürmeyeceğiz ve kiliseleri yakmayacağız. Çünkü saygı duyduğumuz kitabımız bunu yasaklıyor” demişti.

Bosna Hersek Cumhuriyeti Ordusu (ARBiH), Dayton Barış Anlaşması’nın ardından Bosna Hersek Federasyonu Ordusu olarak adlandırıldı. ARBiH, daha sonradan savaşın tarafları olan Hırvat Savunma Konseyi (HVO) ve Sırp Cumhuriyeti Ordusu (VRS) ile birlikte günümüzde faal olan Bosna Hersek Silahlı Kuvvetleri’ni teşkil etti.