Yazarlar, büyüleyici bir hayal gücüne sahip olmanın yanı sıra okuyucuya içinde yaşadıkları topluma bir pencere açıyor. Bosna Hersek'i tanımak için bu ülkeyi gezmenin yanı sıra bu ülkeye, bu toprakların en yetenekli kalemlerinin eserlerinin penceresinden de bakmanız gerekiyor. İşte Bosna Hersek'i ziyaret etmeden önce okumanız gereken on kitap;
Derviş ve Ölüm
Mehmed Meşa Selimoviç, 26 Nisan 1910'da Tuzla'da doğdu. "Derviş ve Ölüm" adlı romanı, II. Dünya Savaşı'ndan sonra Yugoslavya'daki en önemli edebi eserlerden birisi oldu. Selimoviç, 11 Temmuz 1982'de Belgrad'da vefat etti.
"Derviş ve Ölüm", Meşa Selimoviç'in 1962-1966 döneminde yazdığı psikolojik bir romandır ve en başarılı eseri olarak kabul edilir. Romanın ana karakteri, Osmanlı Bosna'sında bir derviş manastırının yöneticisi olan orta yaşlı bir derviş Ahmed Nurudin'dir. Kardeşinin siyasi nedenlerle tutuklandığı haberiyle mütevazı ve huzurlu hayatında değişiklikler meydana gelir. Kardeşine yardım etmeye çalışırken, önceki dünya görüşünü ve yaşam biçimini sarsarak yetkililerle ve toplumla yüzleşir. Roman, psikolojik konuların yanı sıra insan hayatı, toplum ve siyasetle ilgili birçok felsefi soruyu dile getirirken, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Bosna'daki sosyal ve siyasi durumun bir analizini de sunar.
Kale
18. yüzyılda Osmanlı egemenliğindeki Saraybosna üzerine, savaşlardan dönen bir askeri konu alan bir roman. Bir Müslüman olarak Ahmet Sabo, siyasetle uğraşırken kendisini destekleyen Hristiyan bir kızla evlenir ve sonunda bir arkadaşını hapisten kurtarmak için bir baskın düzenler.
Drina Köprüsü
İvo Andriç, Travnik’te 9 Ekim 1892 senesinde doğdu, 13 Mart 1975 senesinde ise Belgrad’da vefat etti. Andriç, 1961 senesinde Nobel Edebiyat Ödülü’nün sahibi oldu.
İvo Andriç'in en ünlü romanı "Drina Köprüsü", Türklerin ve Hıristiyanların bir arada yaşadığı Drina Nehri kıyısında yer alan Vişegrad kasabasının günlük yaşamını kronolojik olarak anlatıyor. Bu romanın ana karakteri, Vişegrad yakınlarındaki Drina'nın iki kıyısını, yani Bosna'yı Sırbistan'a, Batı'yı Doğu'ya bağlayan köprüdür. Roman, Sokollu Mehmed Paşa tarafından yaptırılan köprünün etrafındaki dört yüz yıllık olayları takip ediyor. Mehmed, Türk ordusuna alınan ve Müslüman olan, ancak daha sonra iktidar saflarına yükselip padişaha en yakın isim olan bir isimdir. Etkili bir adam olarak, memleketinde on bir kemerli taş bir köprü olan bir vakıf inşa etmeye karar verir. Köprü, romanın merkezi sembolüdür. Her şey değişir ve geçer, geriye sadece insan kaderinin geçiciliğini gösteren köprü kalır.
Lanetli Avlu
İvo Andriç'in "Lanetli Avlu"su, panoramik romanlardan farklı olarak kendine özgü ve sağlam bir kompozisyona sahip bir kısa öyküdür. Hikaye içinde bir dizi hikaye aracılığıyla, bu stil ve karakterleri ustaca kullanan yazar, Bosna edebiyatına en etkileyici kahramanlardan birkaçını kazandırdı. Çeşitli tarihsel bağlamlara yerleştirilen öyküler, okuyucunun izlenimine göre kurgu ve gerçeklik arasında kalan ve her ikisini de aşan kahramanlar olarak Peder Peter, Haim, Camil, Karadjoz'u doğurdu.
Saraybosna Marlborosu
Milenko Yergoviç, 28 Mayıs 1966'da Saraybosna'da doğan, Bosnalı Hırvat yazar, gazeteci ve yayıncıdır ve eserleri yaklaşık yirmi dile çevrilmiştir.
Bir aylık savaştan sonra Zlaja, Elena'yı Saraybosna cehenneminden Zagreb’e gitmeye ikna etmeyi başarır. Zlaja ise kalır çünkü her şeyin kaybolmadığına, planlar için hala yer olduğuna ve yine bunların sadece Saraybosna'da mümkün olduğuna inanır. Zlaja, kafasında yarattığı kırılgan dünyaya başka hiçbir şehrin katlanamayacağını hisseder.
Saraybosna Blues
Semezdin Mehmedinoviç, Bosna Hersekli bir yazar ve dergi editörüdür. 1960 yılında Tuzla yakınlarındaki Kiseljak'ta doğdu. Saraybosna Üniversitesi'nde karşılaştırmalı edebiyat ve kütüphanecilik bölümünden mezun oldu.
"Saraybosna Blues"ta Semezdin Mehmedinoviç kuşatma altındaki bir şehrin hikayesini anlatıyor. Şair şehirde yaşamış ve milliyetçiliğe karşı direnişin öyküsünü anlatmaktadır. Washington Post şiir kitabını "burada yaygın olarak Bosna savaşının patlak vermesinden bu yana bu kuşatılmış başkentten çıkan en iyi eser" olarak nitelendirdi.
Bosnalılar
Velibor Çoliç, Bosnalı bir şair ve romancıdır. 13 Haziran 1964'te Odzak'ta doğdu, ancak çocukluğunu ve gençliğini Modrica'da da geçirdi. Saraybosna'da edebiyat okumaya başladı. 1992 yılının sonunda Fransa'ya sürgüne gitti.
Dinlerle, mezheplerle, tarihle, coğrafyayla ve en sonunda da üniformalarla bölündüler. Artık Bosnalıları birleştiren tek şey vardı: Ölüm. Yugoslavya'yı darmadağın eden iç savaş sırasında Slavonski Brod Kampında bir mülteci olan yazar Velibor Çoliç, insanlık tarihinin en büyük dramlarından birine üç bölümde tanıklık ediyor: İnsanlar, kentler ve dikenli teller. Vahşetin tam ortasında kalan yazarın varoluş mücadelesine dair yazdığı bu dikkat çekici metinler, yayımlandığı dönemde şok etkisi yaratmış ve Avrupalıların, savaş sürerken kendilerini sorgulamasını sağlayan en önemli ve en tutarlı eserlerden biri olarak tanınmıştır.
Zlata'nın Günlüğü
Zlata Filipoviç, 3 Aralık 1980 doğumlu, Bosnalı-İrlandalı bir günlük yazarıdır. Bosna Savaşı sırasında Saraybosna'da yaşayan bir çocukken 1991'den 1993'e kadar günlük tuttu. Zlata Filipoviç ve ailesi savaştan sağ çıkmayı başarmışlardı ve bir yıl boyunca yaşadıkları Paris'e taşınmışlardı.
Zlata Filipoviç, 1992 Saraybosna kuşatması sırasında 12 yaşında bir kız çocuğuydu. Öğretmeninin ısrarı üzerine Anna Frank'i örnek alarak bir günlük yazmaya başladı. Günlüğünde, savaşın günlük hayatını kendi bakış açısından kaydetti. İlk baskı, 1993 gibi erken bir tarihte gazete bayilerine ulaştı ve bu, Zlata'ya uluslararası tanınırlık kazandırdı ve onun ve ailesinin Saraybosna'dan tahliye edilmesini sağladı.
Baskı Altında
1970 doğumlu Faruk Şehiç, Bosna Hersekli şair, romancı ve kısa öykü yazarıdır. Bihac'ta doğdu ve Bosanska Krupa'da büyüdü. Aktif bir savaşçı olduğu Bosna savaşının patlak vermesine kadar Zagreb'de veterinerlik okudu. Savaştan sonra edebiyata yöneldi.
2003 Zoro yarışmasında ödül alan Faruk Şehiç'in "Baskı Altında" adlı öykü kitabı, savaşın dehşetini ustalıkla anlatan bir düzyazıdır. Şehiç, şiirsel olarak sembolik pasajların ve anlatı kliplerinin karıştırıldığı ustaca kesilmiş ve olağanüstü organize edilmiş bir itirafta savaşın dış ve iç görüntüsünü birleştiriyor. Kahramanları çoğunlukla dışardandır, cephedeki sıradan askerler olarak herhangi bir ideolojik maskeye veya siyasi aldatmacaya razı olmazlar, ancak savaş deneyimini, ölçülemez dehşetine maruz kalan insani bir konumdan çıkarırlar.
Lazarus Projesi
Aleksandar Hemon Bosna Hersekli nesir yazarı ve gazete köşe yazarıdır. 1964 yılında Saraybosna'da doğdu, orada büyüdü ve Saraybosna Felsefe Fakültesi'nde edebiyat okumaya başladı. Bosna Hersek'teki savaşın başlaması, onu Amerika Birleşik Devletleri'nde kalmaya, Chicago'ya yerleşmeye ve İngilizce yazmaya çalışmaya yönlendirmiştir.
Lazarus, 1908'de polis şefi George Shippi'nin evinin kapısına gelen ve ona önemli bir mektup vermek isteyen Şikago'daki Doğu Avrupa'dan genç bir Yahudi göçmendir. Shippi mektubu almak yerine Lazarus'u vurur ve öldürür. İkinci hikaye, aslen Doğu Avrupa'dan olan genç yazar Brick'in, Lazarus'un kaderini saplantı haline getirdiği ve gerçekte ne olduğunu ve nedenini bulmaya çalıştığı 21. yüzyılda gerçekleşir. Onu daha iyi anlamak için Brick ve arkadaşı, Lazarus'un Doğu Avrupa'daki yolculuğunun izinden gider.
Balkan News
