Saraybosna’nın Osmanlı konaklarında zamanda yolculuk

Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna’da günümüze ulaşmayı başaran ve Osmanlı dönemi yaşam tarzı ile mimarisini bünyesinde barındıran az sayıda konak görenleri adeta tarihte yolculuğa çıkarıyor.

Konaklar arasında dönemin varlıklı ailelerinden Glodjo tarafından yaptırılmasına rağmen aileye iç güveyisi giden Hamid Svrzo’nun adıyla anılan “Svrzo Evi” ile dönemin halk kahramanlarından Gürz İlyas’ın (Alija Djerzelez) adını taşıyan konak, bugün şehrin en meşhur Osmanlı konakları olarak biliniyor.

Geçmiş yıllarda iki Osmanlı evinin birleştirilmesi ile inşa edilen, ancak daha çok Avusturya-Macaristan dönemi çizgilerine sahip Despiç Evi de Osmanlı dönemi konaklarına örnek olarak gösterilebilir.

Osmanlı mimarisini en özgün haliyle yaşatan konak şüphesiz Svrzo Evi.

Bugün müze olarak hizmet veren ev, haremlik ve selamlık olarak iki bölüme sahip. Evin büyük bir bahçesi, ahşap balkonu ve çok ilginç bir hikayesi var:

Evi, dönemin Saraybosna kadısı Munib Glodjo yaptırmış ve sahip olduğu imtiyazla Sedrenik dağından mahalleye su getirtmiş. O dönem sadece kendi için su getiremeyeceği için kadı önce yakındaki camiye, oradan da kendi evine suyu çekmiş. O dönem evin en önemli özelliği de kendi çeşmesinin olmasıymış. Kadının erkek çocuğu olmadığından damadı tüccar Hamid Svrzo iç güveyisi olarak ailenin yanına yerleşmiş ve ev Svrzo’nun adı ile nam salmış.

Müzede görevli Mustafa Arslanoviç, 18. yüzyılda inşa edilen konağın son 50 yıldır müze olarak hizmet verdiğini anlatarak, ziyaretçilere Osmanlı döneminde Saraybosna’daki Müslüman ailelerin nasıl bir yaşam sürdüklerini gösterdiklerini söyledi.

Evin içeri girmedikçe çok mütevazi bir ev olarak göründüğünü anlatan Arslanoviç, “Sadece içeri girme ayrıcalığına sahip, tanınmış, aile dostu insanlar konağın gerçek halini görebilirdi.” dedi.

Gürz İlyas Evi

Saraybosna’nın en eski konaklarından olduğu tahmin edilen Gürz İlyaz Evi ise bugün Türkiye Maarif Vakfının (TMV) Bosna Hersek Temsilciliği tarafından kullanılıyor.

Tarihi Başçarşı’ya çok yakın bir konuma sahip konağın tam olarak ne zaman inşa edildiği bilinmemekle birlikte evin yapısına bakıldığında buranın 400 ila 500 yıl önce yapıldığı tahmin ediliyor.

Son Bosna Savaşı sırasında ev büyük hasar görmüş ve daha sonra yeniden aslına uygun restore edilmiş.

Despiç Evi

Şehirde Osmanlı’dan Avusturya-Macaristan dönemine geçişi keskin çizgilerle gösteren Despiç Evi de bugün müze olarak kullanılıyor.

Adını dönemin zengin Hristiyan ailesi Despiçlerden alan ev, içinde hem Osmanlı hem de Avusturya-Macaristan izleri taşıyor.

Yastık işlemeleri, duvar süslemeleri, evde yaşamış son nesle ait 100 yıllık fotoğraflar, kapı süslemeleri görenleri kendine hayran bırakıyor.

Balkan News