Bölge ülkeleri Bosna Hersek, Sırbistan, Kosova, Karadağ, Hırvatistan, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya 2022 yılına birçoğu tarihi dönüm noktası teşkil eden önemli gelişmelerle veda etti.
Birçok bölge ülkesi, Ukrayna savaşının ardından Rusya'nın bölgedeki etkisini artırmasını engellemek amacıyla Avrupa Birliği'ne (AB) üyelik sürecinde önemli adımlar atmış olsa da, Kosova ile Sırbistan arasındaki gerilim ve Bosna Hersek ile Karadağ'daki siyasi kriz tüm bu olumlu gelişmeleri gölgelemeyi başardı.
AB üyesi olan Hırvatistan, 2022 yılını iki önemli gelişmeyle bitirdi. Avrupa'daki vizesiz seyahat bölgesi Schengen'e dahil olan Hırvatistan, 1 Ocak itibarıyla resmi para birimi olan Hırvat Kunası yerine avroya geçiş yaptı.
AB üyelik sürecinde ilerleme kaydeden diğer bölge ülkeleri ise Arnavutluk, Kuzey Makedonya ve Bosna Hersek oldu.
Kuzey Makedonya 17 yıllık, Arnavutluk ise 8 yıllık 'aday ülke statüsünün' ardından, nihayet katılım müzakerelerine başladı. Bosna Hersek, yaklaşık 7 yıl süren bekleyişin ardından 'aday ülke statüsü' kazanırken, Kosova ise aralık ayında AB üyelik başvurusunda bulundu.
- Bosna Hersek'te siyasi kriz 'aday ülke statüsüne' rağmen devam ediyor
Bosna Hersek, 2022 yılına Sırp Cumhuriyeti entitesinin daha fazla özerklik talebiyle attığı adımlarla Dayton Barış Anlaşması’ndan bu yana yaşanan en büyük siyasi krizle girdi.
2022’ye damga vuran olaylar ise ekim ayında gerçekleştirilen genel seçimler ve Hırvatların talep ettiği seçim yasası reformunun seçim gecesi kısmi olarak Yüksek Temsilci Christian Schmidt tarafından dayatma yoluyla yasalaştırılması oldu.
Bosna Hersek’te nüfusu en küçük ve en hızlı azalan grup olan Hırvatların nüfus dezavantajının ortaya çıkardığı güç kaybını telafi amacıyla Hırvatlara belirli imtiyazlar sağlayan bir seçim yasası talep etmeleri, Boşnak-Hırvat ilişkilerinde gerginliğe neden oldu.
- Karadağ, yeni yıla siyasi krizle girdi
Karadağ'da ilkbaharda Zdravko Krivokapic önderliğindeki hükümetin düşmesi sonucu kurulan Dritan Abazovic başbakanlığındaki hükümetin, 20 Ağustos'ta güvenoyu alamaması üzerine başlayan yeni hükümet kurma süreci siyasi krize dönüştü.
Sırp Ortodoks Kilisesi Patriği Porfiriye ile ülkedeki Sırp Kilisesine "resmi statü" kazandırmak için imzaladığı "temel anlaşma" ile tartışmalara neden olan Abazovic liderliğindeki hükümet, Karadağ Meclisinde yapılan oylama sonucu düştü. Ülkedeki Sırp yanlısı partiler, Cumhurbaşkanı Milo Djukanovic'e yeni hükümeti kurmak için Miodrag Lekic'in ismini iletirken, Djukanovic, gerekli şartları yerine getirmediği için hükümeti kurma görevini Lekic'e vermeyi reddetti.
Sırp yanlısı partiler, bunun üzerine, cumhurbaşkanının yetkilerini kısıtlayan yasal düzenlemeyi onaylayarak ülkede geniş katılımlı protestolara yol açtı. Ülkedeki siyasi kriz, Anayasa Mahkemesi'ndeki bazı hakimlerin görev süresinin tamamlanması üzerine yeni hakimlerin atanmamasıyla yeni bir boyut kazandı.
- Sırbistan ile Kosova arasındaki gerilim yükseldi
Kosova hükümeti, temmuz sonunda Sırbistan'a mütekabiliyet ilkesi doğrultusunda "Sırbistan kimlik kartlarıyla Kosova'ya giriş/çıkış yapanlara geçici beyan formları verilmesi" ve "Sırp makamlarınca Kosova'daki Sırplara verilen araç plakalarının 'RKS' (Kosova Cumhuriyeti) plakalarına dönüştürülmesi" ile ilgili kararların yürürlüğe gireceğini duyurmuştu. Kosova'daki Sırplar, buna tepki göstererek ülkenin kuzeyindeki sınır geçişlerini kapatmış ve ülkede gerilim artmıştı.
Kosova tarafı, "yasa dışı" olarak nitelendirdikleri araç plakalarının yeniden tescil sürecinin Nisan 2023'e ertelendiğini, bu araçların sahiplerine önce uyarıda bulunulacağını, ardından ceza verileceğini ve son olarak test plakalarının yerleştirileceğini bildirmişti.
Kosovalı Sırplar, geri adım atmayan Kosova hükümetine karşı 5 Kasım'da ülkenin merkezi ve yerel kurumlarından çekildiklerini duyurmuştu. Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani, Sırpların yerel kurumlardan çekilmelerinin ardından ülkenin kuzeyindeki 4 belediyede yapılması planlanan erken yerel seçimlerin, Nisan 2023’e ertelendiğini duyurmuştu.
Eski Sırp polis memuru Dejan Pantic'in gözaltına alınması, Kosova ile Sırbistan arasındaki tansiyonun yükselmesine neden olan bir diğer etken oldu.
Pantic'in gözaltına alınmasına tepki gösteren Kosovalı Sırplar, 10 Aralık'ta Jarinje ve Bernjak sınır geçişlerine barikatlar kurarken, Sırbistan, NATO'nun Kosova Barış Gücüne (KFOR) Sırp ordusu ve polisinin Kosova'nın kuzeyinde konuşlandırılması için talepte bulundu.
20 gün boyunca gerilim yükselmesine neden olan barikatlar Pantic'in tutukluluğunun ev hapsine çevrilmesi ve Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic'in çağrısı üzerine 30 Aralık'ta kaldırıldı.
Bölge ülkelerinde 2022 yılında koronavirüs salgını etkisini azaltırken, bölge halkı kollarını şimdi de enflasyonla mücadele için sıvadı.
Balkan News
