Bosna Hersek'te eskiden yaygın olan, şimdilerde ise büyük ölçüde ortadan kalkmış ve artık uygulanmayan pek çok bayram adeti bulunuyor.
Saraybosna Müzesi müze danışmanı Adnan Muftarevic, Ramazan Bayramı vesilesiyle bu geleneklerden bahsetti.
Fena Ajansı'na konuşan Muftarevic, “Bayramın ilk günü ailenin en yaşlı üyelerle bir araya gelir ve öğle yemeği için aile sofrasına otururuz. Bayramın ikinci gününde mezarlıklar ziyaret edilir ve bu gün aynı zamanda Şehitler Günü olarak da bilinir. Üçüncü gün ise arkadaşlar ve tanıdıklarla sosyalleşme günüdür.“ dedi.
Muftarevic'e göre her iki bayramda da bu günlerin bayram olmasına katkı sağlayan bazı adetler vardır: Bayram namazına gitmeden önce yıkanmak, Ramazan bayram namazından önce yemek yemek, Kurban Bayramı namazından ise sonra yemek yemek, camiye giderken ve camideyken tekbir okumak, en güzel elbiseleri giymek, koku sürmek ve süslenmek, camiye gitmek için bir yolu kullanmak, dönmek içinse başka bir yol kullanmak, akraba ve arkadaşları ziyaret etmek...
Fatih Sultan Mehmet zamanında Bayram kutlaması resmi tören statüsüne kavuşmuştu. Her şey sabahın erken saatlerinde insanların sabah namazı için camiye gittikleri, Kur'an'dan bir şeyler okuyup bayram namazını bekledikleri top atışlarıyla başlardı. Camilerde ve sokaklarda tatlılar dağıtılırdı.
Muftarevic, birisini ziyarete gittiğinizde ya da Bayram ziyareti için size biri geldiğinde bayramlıkların nasıl paylaşıldığını anlattı. Çocuklara harçlık veya tatlılar, yetişkinlere ise çeşitli giysi veya diğer hediyelerin konulduğu bohçalar verilirdi. Kapıda misafirler "Đulbedan" adı verilen özel kaplardan dökülen gülsuyu ile karşılanırdı.
Temizliğin, güzelliğin, neşenin sembolü olan yeni bayramlık elbisenin giyene başarı getireceğine inanıldığı için giyilen kıyafete çok dikkat ediliyordu. Bayramın kutlandığı şehirler ve yerler süsleniyordu.
Muftarevic, “Osmanlı döneminde ülkemizde büyük ölçüde ortadan kalkan ve artık uygulanmayan birçok adet vardı. Bunlardan biri de bayramlara özel dini şarkıların (Ramazaniyye, İdiyye) söylenmesidir.“ dedi.
Balkan News
